Menu

Voorbij het virus: Vitaal sociaal werk in tijden van corona

Voorbij het virus: Vitaal sociaal werk in tijden van corona
We zijn al een jaar in de greep van het coronavirus. Wat betekent dit voor het sociaal werk in Nederland?
 
EEN BERICHT VOOR HET SOCIAAL WERK IN NEDERLAND

Voorbij het virus: Vitaal sociaal werk in tijden van corona

Het is maart 2021. Nederland is al een jaar in de greep van het coronavirus en bevindt zich momenteel in een tweede ‘lockdown'. Tijdens de eerste lockdown in maart 2020 onderzochten we samen met Bindkracht10, Wel.kom en Werkbedrijf Rijk van Nijmegen de impact hiervan op het sociaal werk. Tijd om opnieuw de balans op te maken. Wie zijn bijzonder hard getroffen? Wat is er veranderd? Wat is er in positieve zin gebeurd? Wij maken deze balans op door de ogen van het sociaal werk, omdat het sociaal werk zowel te maken krijgt met de gevolgen van de pandemie voor diverse groepen mensen, als een uitweg uit de crisis kan bieden.

Het gaat hierbij om een psychosociale crisis met enorme psychische, sociale, financiële en existentiële gevolgen voor ontzettend veel mensen. We zien dat groepen die het al moeilijk hadden door de coronapandemie extra hard geraakt worden en er ook nieuwe kwetsbare groepen ontstaan. Dit komt overeen met de conclusies van de Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact van de Coronacrisis (VNG). Het sociaal werk zal zich op deze doelgroepen moeten richten; nieuwe aanpakken moeten ontwikkelen om de nieuwe doelgroepen te bereiken en proactief hulp bieden aan de doelgroepen die al kwetsbaar waren om mogelijke verergering en crisissituaties tegen te gaan. Hierbij zien we achterstanden van bepaalde groepen die een patroon blootleggen: de coronapandemie lijkt de reeds bestaande tweedeling binnen de samenleving te versterken.

Enkel richten op individuele oplossingen is daarom niet voldoende. Het sociaal werk heeft juist nu de taak om misstanden die maatschappelijke kwetsbaarheid en sociale ongelijkheid in stand houden te signaleren en aan te pakken. Om een inclusieve en solidaire samenleving mogelijk te maken zijn de volgende speerpunten voor het sociaal werk de komende tijd van belang:

  • Getoonde burgerkracht en solidariteit verduurzamen door versterking sociale basis. Deze basis bestaat uit het vermogen dat burgers samen opbrengen om wat voor elkaar te betekenen. Op die basis moet de ondersteuning aansluiten. Burgers kunnen veel zelf, maar het sociaal werk blijft nodig om verbindingen te leggen en informele netwerken te ondersteunen en bestendigen. De kracht van sociaal werk ligt in lichte interventies in het gewone leven.
  • Outreachend werken (er-op-af). Outreachend werken houdt in: het bereiken van mensen die niet expliciet een hulpvraag formuleren, maar waarover wel zorg is. Signalen komen nu boven drijven (zo hebben scholen nu kinderen in beeld bij wie het de ouders niet lukt hen te begeleiden met schooltaken). Juist nu is het belangrijk om aansluiting te houden met mensen in kwetsbare omstandigheden en contact te krijgen met genoemde nieuwe doelgroepen (zoals ondernemers met beginnende schulden).
  • Intersectorale samenwerking. Om aan solidariteit te werken is het allereerst noodzakelijk collectieve oplossingen te blijven stimuleren en faciliteren en samen te werken met welzijnsorganisaties en vrijwilligers(organisaties) in de sociale basis. Daarnaast vereist een integrale benadering van gezondheid een intersectorale aanpak over de grenzen van de domeinen van zorg en welzijn heen. Het sociaal werk moet nu meer dan ooit gaan samenwerken met het gezondheidsdomein (huisartsen, ziekenhuizen, zorginstellingen, GGD’s) en het domein werk en inkomen (gemeente, werkbedrijf, schuldhulpverlening) en samen naar buiten treden als partners in het sociaal domein.

Tenslotte: Sociaal werk blijkt nu onontbeerlijk; sociaal werk gericht op het verspreiden en verduurzamen van solidariteit en burgerkracht, en ook gericht op het wegnemen van structurele omstandigheden in onze maatschappij die de groeiende tweedeling en kansenongelijkheid in stand houden en zelfs verergeren. Om dit laatste te kunnen bereiken, moet het sociaal werk zich begeven in het politieke landschap en de dialoog op alle niveaus aangaan over de unieke, noodzakelijke rol die sociaal werk nu te vervullen heeft. Dit belang wordt ook onderstreept in de briefadviezen aan het kabinet van de planbureaus SCP, CPB, PBL en RIVM (2020; 2021), waarbij zij het kabinet adviseren om juist nu te investeren in het sociaal domein. Het beroep sociaal werker heeft in deze tijd een grote verantwoordelijkheid en staat voor een grote opgave. Laten we deze handschoen met elkaar opnemen om de integrale gezondheid (fysieke, sociale en mentale gezondheid in samenhang) en een inclusieve en solidaire samenleving te bevorderen.

Meer informatie

Lees het volledige onderzoeksrapport.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met de projectleiders onderzoek en ontwikkeling van Sterker sociaal werk:

  • Pamela Besselink M HCSW (p.besselink@sterker.nl) en
  • Dr. Isolde Driesen (i.driesen@sterker.nl)
Terug